I Liceum Ogólnokształcące
im. Feliksa Fabianiego w Radomsku

HISTORIA

Feliks Fabiani przybył do Radomska w 1860 roku i dwa lata później założył tutaj szkołę o nazwie Pensya Prywatna Męska. Początkowo liczyła ona trzy klasy: wstępną, pierwszą i drugą. Później rozbudowano ją do pięciu klas: preparanda, przedwstępna, wstępna, pierwsza, druga. Pierwsze trzy pełniły funkcje szkoły elementarnej, w dwóch następnych przerabiało się program gimnazjum, m.in. z nauką języków obcych: francuskim, niemieckim i łaciną. W pierwszym roku uczyło się tu zaledwie 22 uczniów, ale pod koniec życia Fabianiego liczba ta wzrosła do 308. Na potrzeby szkoły wynajęty został drewniany budynek przy ul. Żabiej (obecnie ul. Żeromskiego), a następnie po pożarze w 1872 roku Fabiani zakupił dawną rezydencję hrabiostwa Ostrowskich przy ul. Długiej (obecnie ul. Fabianiego). Na całość składał się murowany piętrowy dom, drewniane zabudowania gospodarcze i park z chińską altaną. Dobudowano później jeszcze piętrowe skrzydło. Od frontu na parterze mieścił się salon i kaplica, na górze sale szkolne, internat, stołówka, mieszkanie dyrektora, pokoje nauczycieli.

Po śmierci Fabianiego w 1904 roku szkołę prowadziła początkowo rodzina, a potem przejął ją Antoni Żyliński, który rozwinął placówkę w progimnazjum (klasy I – IV). Na prośbę mieszkańców Radomska, w 1908 roku, utworzono już ośmioklasowe gimnazjum. W takiej postaci przetrwało ono dwa lata.

Po trzyletniej przerwie w 1921 roku powołano Społeczne Gimnazjum Męskie im. Feliksa Fabianiego. Jego powstanie było efektem inicjatywy mieszkańców miasta oraz wychowanków patrona, należących do Towarzystwa Szkoły im. Feliksa Fabianiego. Zbudowano je ze składek społeczeństwa. Działalność rozpoczęło jako szkoła 4 – klasowa, lecz już w 1924 roku liczbę oddziałów zwiększono do ośmiu. Było to możliwe dzięki przeniesieniu szkoły do drewnianego tymczasowego budynku przy ul. Staszica 1 (obecnie ul. Bugaj). Pierwszym dyrektorem został Seweryn Brzozowski, wkrótce zastąpił go Jan Jaworski, a następnie Zenon Kluczyński. W związku z wprowadzeniem reformy szkolnictwa ministra Jędrzejewicza, od 1934 roku rozpoczął się proces reorganizacji szkoły w 4 – klasowe gimnazjum i 2 – klasowe liceum. Od 1937 roku naukę mogły zdobywać tu też dziewczęta. Pierwszą maturę według nowych zasad abiturienci zdali w 1939 roku.

Po wybuchu wojny szkoła była czynna do końca listopada, kiedy to władze okupacyjne formalnie zakazały nauczania. 7 grudnia 1939 roku gimnazjum zostało zlikwidowane, a w budynku otwarto szkołę niemiecką. Gdy zbliżał się front zlokalizowano tu koszary. W czasie okupacji kontynuowano, mimo zakazu władz hitlerowskich, działalność dydaktyczną w formie tajnego nauczania, we współpracy z Tajną Organizacją Nauczycielską. Egzaminy promocyjne odbywały się w domach prywatnych nie tylko w Radomsku, ale także w dworach ziemiańskich, np. Chełmie, Pławnie, Żytnie, Wojnowicach. Na komplety prowadzone przez nauczycieli tajnego gimnazjum uczęszczało łącznie ponad 100 uczniów. W Konspiracyjnym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym w Radomsku przeprowadzano też tajne egzaminy maturalne. Pierwsza matura odbyła się w 1943 roku w mieszkaniu Zofii i Tadeusza Goszczyńskich. Drugą maturę zorganizowano w 1944 roku, a ostatnia miała miejsce po zakończeniu działań wojennych w Europie, na przełomie maja i czerwca w 1945 roku.

1 lutego 1945 roku reaktywowano Gimnazjum i Liceum im. Feliksa Fabianiego przy ulicy Staszica. Większość kadry stanowili nauczyciele przedwojennego Gimnazjum i Liceum Męskiego i Żeńskiego im. Feliksa Fabianiego. Reaktywowana po wojnie szkoła kontynuowała dobre tradycje przedwojenne dbając o wysoki poziom kształcenia młodzieży. W tym czasie, np. w roku szkolnym 1947/48 młodzież uczyła się w dwóch klasach czwartych, dwóch trzecich, jednej drugiej i dwóch pierwszych. Po wojnie szkole odgórnie narzucono nowego patrona – Aleksandra Zawadzkiego (w latach 1952 – 1964 przewodniczącego Rady Państwa).

W roku 1950 przeniesiono szkołę do budynku mieszczącego się przy ulicy Waryńskiego (obecnie ul. Piłsudskiego ). W tym samym gmachu mieściły się również Szkoły Podstawowe nr 2 i 3 oraz szkoła wieczorowa.

W 1965 roku odbyło się przekazanie szkole nowej siedziby przy ul. Górnej ( obecnie ul Armii Krajowej). W nowym budynku oddano do użytku 12 przestronnych sal, stołówkę, salę gimnastyczną wraz z zapleczem, gabinet stomatologiczny, szatnie oraz tereny z przeznaczeniem na boiska sportowe i zieleń. Wysiłkiem nauczycieli i młodzieży pod kierunkiem nauczyciela wychowania fizycznego Mariana Szymańskiego wybudowano w krótkim czasie boisko, bieżnię i kort tenisowy. W budynku mieściły się również mieszkania dyrektora szkoły i woźnego.

25 października 1996 r. odbyła się uroczystość nadania szkole imienia Feliksa Fabianiego. W latach siedemdziesiątych liczba sal wzrosła do 18, zaś obecnie szkoła posiada 24 sale lekcyjne, bibliotekę wraz z czytelnią i multimedialnym centrum informacyjnym, gabinet pielęgniarki, pedagoga szkolnego, Izbę Tradycji Szkoły, sale gimnastyczną, siłownię, pokój nauczycielski, dwa gabinety dyrektorskie, sekretariat, świetlicę. W szkole funkcjonuje system klasopracowni przedmiotowych. W latach 2009 - 2011 udało się przeprowadzić termomodernizację budynku szkoły, zmianę fasady i wejścia. Nastąpiła wymiana stolarki okiennej oraz ogrzewania. W 2014 roku otwarto pracownie filmową, jedną z siedmiu w Polsce i jedyną w województwie łódzkim. Zwiększa się z roku na rok ilość pomocy dydaktycznych i wzbogacono bibliotekę.

Do końca lat siedemdziesiątych liczba sal wzrosła do 18. Uczyła się w nich rekordowa ilość uczniów, np. w 1972 aż 723, w tym wielu spoza Radomska. Młodzież pochodząca ze wsi mogła zamieszkać w nowo wybudowanym internacie międzyszkolnym, który oddano do użytku w 1969 r. W tym samym roku z inicjatywy prof. M. Szymańskiego rozpoczęto budowę boiska sportowego do piłki ręcznej i koszykowej oraz kortu tenisowego.

Dyrektorzy I Liceum Ogólnokształcącego:
- mgr S. Brzozowski
- prof. Jaworski
- mgr Z. Kluczyński
- mgr J. Słowiński
- mgr W. Stec
- prof. R. Szwed
- mgr E. Zawadzka
- mgr G. Kaczmarek
- mgr A. Styczyńska - Dryja
- mgr R. Kosela

Radosław Oziembała